Mapa globu nie jest dziełem niezmiennym. Każdego roku obserwujemy znikanie kolejnych punktów na kuli ziemskiej pod wpływem sił natury i działalności człowieka. Prezentujemy listę 10 miejsc, które mogą wkrótce zniknąć z mapy, a wraz z nimi stracimy kawałek naszej wspólnej historii, kultury i przyrody.
Zanikanie wysp i archipelagów
W regionach przybrzeżnych, zwłaszcza w obszarach wyspiarskich, problemem staje się podnoszenie poziomu morza oraz erozja brzegów. Trzy spośród najbardziej zagrożonych miejsc to:
- Tuvalu – maleńkie państwo na Pacyfiku, którego średnia wysokość wynosi zaledwie 2 metry nad poziomem oceanu. Coraz częstsze sztormy i zalania niszczą infrastrukturę, a wielkie koralowce, które chroniły brzegi, zanikają.
- Kiribati – archipelag złożony z 33 koralowych atoli. Zmiany klimatu doprowadzają do zasolenia gruntów uprawnych, co zagraża lokalnemu rolnictwu i dostępowi do słodkiej wody.
- Malediwy – turystyczny raj, który w przyszłości może stać się pierwszym krajem – ofiarą morskiego żywiołu. Hoteli przybywa, ale wraz z nimi rośnie zanieczyszczenie, a naturalne rafy koralowe tracą na zdrowiu.
Od znikającego jeziora do topniejących lodowców
Wnętrza kontynentów także nie są bezpieczne. Zasadnicze zmiany w hydrologii i temperaturze prowadzą do zanikania zbiorników wodnych oraz cofania się wielkich mas lodu.
- Jezioro Aral – niegdyś czwarte największe jezioro świata, dziś podzielone na kilka maleńkich zbiorników. Intensywna gospodarka rolna i budowa kanałów odciągnęła wodę, wpłynęła na bioróżnorodność i doprowadziła do powstania pustynnych burz.
- Lodowiec Breiðamerkurjökull – część wielkiego Vatnajökull na Islandii. Jego czoło cofneło się o setki metrów, a krystalicznie czyste strumienie z topniejącego lodu zyskują lawinowy charakter, niszcząc mosty i trasy turystyczne.
Zagrożone dziedzictwo kulturowe
Obiekty wpisane na listę UNESCO nie są wolne od zagrożeń. Trzęsienia ziemi, nadmierna turystyka i brak konserwacji mogą doprowadzić do ich całkowitego zniknięcia.
- Miasto Bam (Iran) – zbudowane z gliny adobowej, przetrwało ponad 2000 lat, aż w 2003 roku potężne trzęsienie ziemi zniszczyło większość zabytkowych fortyfikacji. Odbudowa toczy się opornie, a wiele fragmentów może zniknąć na zawsze.
- Machu Picchu (Peru) – peruwiańska cytadela Inków, położona na stromych stokach Andów. Nadmierna liczba odwiedzających, osuwiska i ryzyko osłabienia karbonowych skał zagrażają jej architekturze i autentyczności.
- Angkor Wat (Kambodża) – dawny kompleks świątynny w tropikalnej dżungli. Korzenie drzew ceibo wnikają w kamienne mury, a zła gospodarka wodna prowadzi do nierównomiernego osiadania fundamentów.
Skarby natury na skraju zagłady
Podwodne i przybrzeżne ekosystemy dostarczają wspaniałych widoków i inspiracji, ale są także wrażliwe na zanieczyszczenia i zmiany warunków środowiskowych.
- Wielka Rafa Koralowa (Australia) – największy system raf koralowych na świecie. Blaknięcie koralowców w wyniku podnoszenia się temperatury wód i zakwaszenia oceanu staje się coraz bardziej widoczne, a falochron zniknie, jeśli nie zostaną podjęte drastyczne działania.
- Thonis-Heracleion (Egipt) – portowe miasto zatopione w Zatoce Abū Qīr. Odkryte dopiero na początku XXI wieku, dziś walczy z dalszą erozją morskich prądów i korozją metalowych zabytków. Bez odpowiedniego zabezpieczenia obiekty archiwalne mogą zniknąć z dna morza.